Czerwony pociąg Szwajcaria – trasa, bilety, co warto zobaczyć?

Określenie „czerwony pociąg” funkcjonuje jako potoczna nazwa zarówno dla słynnego, panoramicznego Bernina Express, jak i dla zwykłych składów regionalnych Kolei Retyckich – oba kursują po tej samej, spektakularnej trasie i oba mają charakterystyczny szkarłatny kolor wagonów. Główna różnica tkwi w komforcie i konieczności dopłaty do miejscówki w wagonie z panoramicznymi oknami. W dalszej części artykułu wyjaśniamy szczegóły dotyczące planowania przejazdu, kosztów oraz widoków, które sprawiły, że linia ta trafiła na listę UNESCO.

Skąd wzięła się legenda czerwonego pociągu w Alpach?

Popularność przejazdu trasą z włoskiego Tirano do szwajcarskiego Chur lub St. Moritz sprawiła, że wielu turystów upraszcza nazewnictwo, nieświadomie zacierając różnicę między ekskluzywnym składem widokowym a zwykłym taborem regionalnym. W rzeczywistości nie istnieje jeden konkretny model o nazwie „czerwony pociąg”, ponieważ niemal cały tabor Kolei Retyckich (Rhätische Bahn) jest malowany właśnie na ten kolor.

Zamieszanie wynika z faktu, że biura podróży i pośrednicy często sprzedają przejazd pociągiem regionalnym, określając go mianem „czerwonego pociągu”, co dla mniej zorientowanych gości brzmi tożsamo z Bernina Express. Tymczasem podróż regionalnym składem różni się znacząco od jazdy w wagonie z panoramicznymi oknami, choć widoki za oknem są identyczne, a trasa wiedzie po tych samych torach.

Rozróżnienie tych dwóch opcji jest istotne nie tylko ze względu na budżet, ale również na możliwość wykonywania zdjęć. Wagon Bernina Express oferuje nieotwierane, duże szyby, które niestety potrafią odbijać światło. W starszych wagonach regionalnych okna można swobodnie otworzyć, co zdecydowanie ułatwia fotografowanie bez refleksów i cieszenie się górskim powietrzem.

Trasa i najważniejsze punkty na szlaku

Linia kolejowa pokonywana zarówno przez Bernina Express, jak i pociągi regionalne wiedzie przez jedno z najbardziej malowniczych przejść w Europie. Na odcinku między Chur a Tirano pociąg pokonuje aż 55 tuneli i 196 mostów, a nachylenie toru wznosi się miejscami do 70 promili, co czyni tę przeprawę jedną z najbardziej stromych tras adhezyjnych na kontynencie. Całość odcinka od Thusis do Tirano została w 2008 roku wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO, co potwierdza jej wyjątkowy charakter inżynieryjny i krajobrazowy.

Podróż pełną trasą z Chur do włoskiego Tirano trwa około 4 godzin i 13 minut, natomiast krótszy, choć niezwykle intensywny wizualnie odcinek łączący ekskluzywny kurort St. Moritz z Tirano zajmuje około 2 godzin i 30 minut. Wiele osób wybiera właśnie ten krótszy wariant, szczególnie planując jednodniową wycieczkę bez konieczności rezerwowania drogiego noclegu w szwajcarskich hotelach.

Ospizio Bernina i Alp Grüm

Najwyższym punktem na trasie jest stacja Ospizio Bernina, położona na wysokości 2253 m n.p.m., tuż obok Białego Jeziora (Lago Bianco). To miejsce, gdzie krajobraz staje się niemal księżycowy, a w tle połyskują rozległe masywy lodowca. Nieco niżej znajduje się stacja Alp Grüm (2091 m n.p.m.), gdzie składy panoramiczne zatrzymują się na dłuższą chwilę, umożliwiając pasażerom wyjście na peron i zrobienie pamiątkowych zdjęć z widokiem na lodowiec Palü oraz dolinę Poschiavo.

Wiadukty i spirale

Na szczególną uwagę zasługuje monumentalny wiadukt Landwasser o długości 136 metrów i wysokości 65 metrów. Pociąg wjeżdża na niego po łuku, po czym natychmiast znika w tunelu wykutym w pionowej skale – jest to jeden z najczęściej fotografowanych obiektów kolejowych na świecie. Innym majstersztykiem inżynierii jest spiralny wiadukt w Brusio, który pozwala składom na pokonanie różnicy wysokości wynoszącej blisko 20 metrów na bardzo krótkim odcinku poprzez obrót o pełne 360 stopni. Dla pasażerów jest to moment, w którym można zobaczyć tył własnego pociągu przemykający kilkanaście metrów poniżej.

Logistyka podróży – bilety i rozkład jazdy

Koszty przejazdu różnią się znacząco w zależności od wybranego standardu. Za sam przejazd pociągiem (zarówno panoramicznym, jak i regionalnym) na trasie Tirano – St. Moritz w drugiej klasie zapłacimy 33 CHF, a w pierwszej 57 CHF. Do tego w przypadku Bernina Express należy doliczyć obowiązkową miejscówkę. Jej cena w sezonie letnim wynosi obecnie aż 36 CHF, natomiast zimą spada do 32 CHF. Oznacza to, że pełny koszt podróży panoramicznym wagonem w jedną stronę wynosi około 69 CHF.

Dzieci do szóstego roku życia, które nie zajmują oddzielnego miejsca, podróżują pociągiem bezpłatnie, choć w przypadku zajmowania własnego fotela pobierana jest połowa taryfy za bilet oraz pełna opłata za miejscówkę. Ulgi w wysokości 50% ceny biletu podstawowego przysługują również dzieciom w wieku od 6 do 16 lat. Warto pamiętać, że psy są akceptowane na pokładzie, a te mierzące mniej niż 30 cm w kłębie i przewożone w transporterze nie wymagają dodatkowego biletu.

Gdzie i kiedy kupować bilety, aby uniknąć problemów?

Rezerwacji miejsc w panoramicznym Bernina Express należy dokonywać z dużym wyprzedzeniem, nawet kilkumiesięcznym, jeśli zależy nam na konkretnym terminie w szczycie sezonu wakacyjnego. Najwygodniej zrobić to przez oficjalną stronę Kolei Retyckich (shop.rhb.ch), gdzie wybiera się nie tylko datę i godzinę, ale i konkretne numery miejsc w wagonie. Sam bilet na przejazd można dokupić znacznie później lub bezpośrednio w kasie dworcowej przed odjazdem, ponieważ on nie podlega limitom.

Dla osób, które chcą połączyć przejazd panoramicznym pociągiem z powrotem zwykłym składem, korzystnym rozwiązaniem może być zakup karty Saver Day Pass. Przy wcześniejszym zakupie ceny startują od 52 CHF za dzień, a posiadacz takiego karnetu w Bernina Express dopłaca wyłącznie za miejscówkę (wybierając opcję „reservation only”), natomiast pociągami regionalnymi porusza się przez cały dzień bez dodatkowych opłat. To rozwiązanie jest szczególnie atrakcyjne przy planowaniu dłuższej trasy, na przykład z Tirano do Chur i z powrotem.

Pełny przejazd z Tirano do Chur w 2. klasie to koszt 66 CHF plus 36 CHF za miejscówkę w sezonie. Po zsumowaniu daje to kwotę wyższą niż wiele promocyjnych karnetów dziennych, które pozwalają na swobodne podróżowanie również innymi trasami w regionie.

Bernina Express czy pociąg regionalny – co wybrać?

Wybór między składem panoramicznym a regionalnym to często dylemat między komfortem a możliwością wykonywania zdjęć wysokiej jakości. Wagony Bernina Express pierwszej klasy oferują skórzane fotele w układzie 2+1, klimatyzację i panoramiczną szybę rozciągającą się na całą wysokość pojazdu, ale te okna są na stałe zamknięte. Powoduje to, że przy ostrym słońcu na zdjęciach pojawiają się refleksy i odbicia, których nie da się uniknąć.

Pociąg regionalny, oznaczany w rozkładzie symbolami R lub RE, jedzie tą samą trasą dokładnie tyle samo czasu, a jego bilety nie wymagają rezerwacji miejsc. W składach regionalnych bardzo często doczepiane są starsze wagony z otwieranymi oknami, co jest zbawienne dla fotografów – wystarczy opuścić szybę, aby uzyskać krystalicznie czysty kadr bez refleksów. W takich wagonach powietrze pachnie lasem, a odgłosy stukotu kół są znacznie bardziej wyraźne, co dodaje podróży nostalgicznego klimatu.

Różnica w komforcie siedzeń jest odczuwalna, ale nie przytłaczająca. Druga klasa w pociągu regionalnym to fotele w układzie 2+2, często obite tkaniną. Brakuje tam eleganckiego baru z przekąskami, lecz z drugiej strony nikt nie zabroni zjeść własnej, znacznie tańszej prowiantu. Dla rodzin z dziećmi pociąg regionalny bywa lepszym wyborem ze względu na swobodę – można zmieniać miejsca w zależności od widoku, a w przypadku niespodziewanego zmęczenia czy kaprysu malucha łatwiej jest zrezygnować z dalszej podróży i wrócić wcześniej.

Latem, od czerwca do sierpnia, do składów regionalnych na tej trasie doczepiane są także wyjątkowe, otwarte wagony panoramiczne bez dachu. Przejazd w takim wagonie to zupełnie nowy wymiar podziwiania alpejskich szczytów, choć trzeba być przygotowanym na mocniejsze podmuchy wiatru i ostrzejsze słońce. Miejsca w tych wagonach nie są dodatkowo płatne i obowiązuje w nich standardowa cena biletu regionalnego.

Praktyczne wskazówki przed wyjazdem

Planując podróż w 2026 roku, należy pamiętać, że Szwajcaria nie należy do Unii Europejskiej. Oznacza to, że pakiety darmowego roamingu w telefonach komórkowych nie obowiązują, a ceny za transmisję danych potrafią być astronomiczne – koszt 1 GB w roamingu może sięgnąć nawet kilku tysięcy złotych, jeśli nie wykupi się wcześniej odpowiedniego pakietu u swojego operatora. Przed wjazdem do Tirano, które leży tuż przy granicy, zaleca się ręczne zablokowanie wyboru sieci na włoską, aby smartfon nie przełączył się automatycznie na szwajcarskiego nadawcę, zanim pasażerowie zdążą wyłączyć transfer danych.

Dojazd do stacji początkowej, czyli Tirano, z popularnych baz wypadowych takich jak Mediolan czy Bergamo jest stosunkowo prosty, choć wymaga czasu. Z dworca Milano Centrale odjeżdżają bezpośrednie pociągi regionalne Trenord, które pokonują tę trasę w około 2,5 godziny za mniej niż 15 euro. Ze względu na często prowadzone prace remontowe na włoskich torach, niektóre połączenia mogą być realizowane autobusową komunikacją zastępczą na fragmentach trasy. W Tirano nie ma problemu z rozróżnieniem dworców kolejowych – szwajcarski dworzec Kolei Retyckich znajduje się dosłownie kilkadziesiąt metrów od włoskiego, na tym samym placu.

Na pokład pociągu można zabrać bez dodatkowych opłat bagaż podręczny, a nawet większą walizkę. W wagonach panoramicznych znajdują się specjalne półki i miejsca na bagaże, choć ich ilość w 2. klasie jest ograniczona. Należy również pamiętać o odpowiednim ubiorze – nawet w słoneczny dzień na przełęczy Bernina, gdzie temperatura potrafi spaść o kilkanaście stopni w porównaniu z palmami w Tirano, przyda się cieplejsza bluza lub kurtka.