Województwo śląskie to prawdziwy fenomen – oferuje wulkaniczne wzgórza z zamkami, piaszczyste pustynie, turkusowe zalewy i podziemne labirynty wpisane na listę UNESCO. Wszystko to w odległości często nieprzekraczającej godziny jazdy od centrów Katowic, Częstochowy czy Bielska-Białej. Zebraliśmy najciekawsze kierunki na niedzielny wypad.
Jak zaplanować wycieczkę na Szlak Orlich Gniazd?
Jura Krakowsko-Częstochowska to kraina wapiennych ostańców i warowni budowanych na skałach sięgających 30 metrów. Szlak Orlich Gniazd łączy Kraków z Częstochową i rozciąga się na długości przeszło 160 kilometrów. Nikt nie każe pokonywać go w całości – wybór jednego lub dwóch zamków w zupełności wypełni niedzielne przedpołudnie. Dla zmotoryzowanych idealnym wyborem są położone blisko siebie obiekty, które można połączyć krótkim spacerem lub przejazdem rowerem.
Zamek Ogrodzieniec w Podzamczu to niekwestionowany celebryta regionu. Malowniczo wkomponowany w najwyższe wzniesienie Jury, od lat przyciąga około 200 tysięcy odwiedzających rocznie. Na jego dziedzińcach kręcono kultowe sceny do „Janosika”, „Zemsty” oraz do serialu „Wiedźmin”. Potężne mury i surowe komnaty robią wrażenie o każdej porze roku, a tuż pod zamczyskiem rozlokowano Park Miniatur oraz Park Rozrywki, które zajmą uwagę młodszych odkrywców.
Jeżeli szukacie spokojniejszego zakątka, postawcie na zespół zamków Mirów i Bobolice. Odległość między tymi dwiema warowniami wynosi zaledwie około 1,5 kilometra, a łączy je widokowa, piesza ścieżka wśród wapiennych wzgórz. Do Mirowa można dotrzeć także rowerem z Żarek, korzystając z bezpiecznej trasy wzdłuż Gościńca Mirowskiego – odcinka o długości mniej więcej 7 kilometrów. Bobolice po rekonstrukcji nie są już ruiną, lecz pełnoprawną, średniowieczną twierdzą, do której wchodzi się przez most zwodzony.
Podziemne przygody Jury
Amatorzy geologii powinni skierować się na Górę Zborów. Tamtejszy rezerwat skrywa sieć kamiennych ścieżek prowadzących między strzelistymi wapiennymi ostańcami. Największym skarbem tego obszaru jest Jaskinia Głęboka – jedyna w całym województwie śląskim jaskinia udostępniona do zwiedzania z przewodnikiem. Zejście pod ziemię wymaga nieco sprawności, ale chłód panujący w korytarzach przyjemnie kontrastuje z letnim skwarem na powierzchni.
Czym zaskakują śląskie akweny i pustynie?
Obrazek Śląska rzadko kojarzy się z lazurem wody i piaskiem. A jednak to właśnie tutaj znajduje się największy w Polsce obszar lotnych piasków śródlądowych. Pustynia Błędowska zajmuje powierzchnię około 33 kilometrów kwadratowych, rozciągając się na długości niecałych 10 kilometrów i szerokości 4 kilometrów. Przez jej środek przepływa Biała Przemsza, a teren objęty jest ochroną w ramach sieci Natura 2000. Odwiedzając ją, warto pamiętać, że niegdyś zdarzały się tu fatamorgany. Dziś jest to miejsce spacerów i sesji zdjęciowych, oferujące zupełnie niespotykany w tej części Europy krajobraz.
Osoby szukające ochłody odnajdą ją nad Zalewem Sosina w Jaworznie. Sztuczne jezioro, powstałe w wyniku rekultywacji wyrobiska piasku, wyposażono w dwie piaszczyste plaże i strzeżone kąpielisko. Otaczający je las oraz gładka asfaltowa ścieżka wokół akwenu tworzą komfortowe warunki dla rowerzystów, rolkarzy i rodzin z wózkami. W upalną niedzielę można tu rozłożyć koc, a dzieci bezpiecznie pobawią się przy brzegu.
Nieco inny charakter ma Jezioro Pogoria III w Dąbrowie Górniczej. Plaża przypomina nadmorski deptak – jest drewniane molo, wypożyczalnia sprzętu wodnego, boiska do siatkówki oraz punkty gastronomiczne. Woda utrzymuje wysoką jakość, a okrężna trasa rowerowo-piesza mierzy około 6 kilometrów. Równolegle funkcjonuje tam klub nurkowy, a zimą akwen staje się areną dla morsów.
Polskie Malediwy i ogrody
Park Gródek w Jaworznie, oficjalnie nazywany Arboretum, zyskał przydomek „Polskich Malediwów”. Ulokowany w nieczynnym kamieniołomie dolomitów, oddalony jest o 22 kilometry od Katowic i 60 kilometrów od Krakowa. Drewniane pomosty pozwalają przejść nad taflą przejrzystej wody, w której widać przepływające ryby. Miejsce to jest doskonałe na długi piknik, otoczone zalesionymi wzgórzami i polaną, na której dzieci mogą swobodnie biegać. Kąpiel jest tam zabroniona, ale walory widokowe i tak przyciągają tłumy.
Co oferują postindustrialne perły aglomeracji?
Zabytkowa Kopalnia Srebra oraz Sztolnia Czarnego Pstrąga – zlokalizowane w odległości niespełna 5 kilometrów od siebie – tworzą jeden z 17 polskich obiektów na liście światowego dziedzictwa UNESCO.
Zwiedzanie kopalni to podróż krętymi, niskimi korytarzami wydrążonymi w skale. Wrażenie potęguje fakt, że na turystów czeka podziemna przeprawa łodziami – jest to jeden z najdłuższych podziemnych spływów w kraju. W sąsiedniej Sztolni Czarnego Pstrąga długość trasy pokonywanej łódkami sięga 600 metrów. Chłodne powietrze i dźwięk kapiącej wody tworzą nastrój zupełnie oderwany od gwaru miasta.
W Chorzowie natomiast rozciąga się Park Śląski, największy park miejski w Polsce i jeden z największych w Europie. Na jego terenie zmieściły się ogród japoński, rosarium, planetarium, Stadion Śląski, ogród zoologiczny oraz wesołe miasteczko „Legendia”. Całość przecina kolejka linowa „Elka”, z której widać kontrast między bujną zielenią a architektonicznymi dominantami aglomeracji. Asfaltowe alejki ciągnące się kilometrami są rajem dla rolkarzy oraz rodzin na rowerach.
Zwolenników architektury i fotografii zachwyci „Śląska Chorwacja”, czyli katowicki Nikiszowiec. Osiedle robotnicze z czerwonej cegły, połączone wiaduktami i wewnętrznymi dziedzińcami, żyje dziś przede wszystkim kulturą i kawiarnianym rytmem. To tutaj działają pracownie artystów, a w weekendy odbywają się jarmarki. W niewielkiej odległości znajduje się też osiedle Giszowiec, zaprojektowane jako miasto-ogród, gdzie familoki ustępują miejsca willom otoczonym zielenią.
Zielone płuca miast
Kilkanaście minut od centrum Katowic rozciągają się Lasy Murckowskie. To pozostałość dawnej Puszczy Śląskiej, która sprawia, że Katowice są jednym z najbardziej zalesionych miast w kraju. Gęsta sieć ścieżek prowadzi wśród buków i dębów, a na wytrwałych czeka hałda murckowska, z której roztacza się panorama okolicy.
Dokąd pojechać na południe regionu?
Kierując się w stronę Beskidów, dotrzemy do Pszczyny – miasta, którego zamek i rozległy park zachwycają skalą. Muzeum Zamkowe ukazuje komnaty z epoki, a niedaleka Zagroda Żubrów pozwala obserwować zwierzęta, które odegrały istotną rolę w uratowaniu gatunku w Polsce. Spacer alejami parkowymi można zakończyć na rynku, który zachował kameralny, staromiejski układ. Kilkadziesiąt kilometrów dalej leży Cieszyn, gdzie czeski brzeg Olzy przeplata się z polską starówką, tworząc unikatowy konglomerat dwóch kultur.
W Strefie Kultury w Katowicach z kolei niedzielę można spędzić w Muzeum Śląskim, którego podziemna bryła wciska się między szyb kopalniany a nowoczesną architekturę Międzynarodowego Centrum Kongresowego. Tuż obok stoi ikona – Spodek – oraz NOSPR, którego wnętrze samo w sobie jest dziełem sztuki. Zielone tarasy na dachu MCK pozwalają ogarnąć wzrokiem przemianę, jaka dokonała się w centrum regionu. Po intensywnym zwiedzaniu warto zasiąść w którejś z restauracji przy ulicy Mariackiej i poczuć, jak industrialna historia przeradza się w tętniące życiem miasto.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Co to jest Szlak Orlich Gniazd i ile ma kilometrów?
To szlak warowni i wapiennych ostańców łączący Kraków z Częstochową, ma ponad 160 km długości.
Czy trzeba przejść cały Szlak Orlich Gniazd za jednym razem?
Nie, wystarczy odwiedzić jeden lub dwa zamki, by dobrze wykorzystać niedzielne przedpołudnie.
Co warto zobaczyć w okolicach Zamku Ogrodzieniec?
Słynny zamek na najwyższym wzgórzu Jury oraz pobliskie atrakcje jak Park Miniatur i Park Rozrywki dla dzieci.
Jakie zamki można zwiedzić na krótkiej trasie pieszej lub rowerowej?
Mirów i Bobolice leżą około 1,5 km od siebie i łączy je widokowa ścieżka, a do Mirowa dojedziemy też rowerem z Żarek.
Gdzie na Jurze można zwiedzić jaskinię z przewodnikiem?
Jaskinia Głęboka na Górze Zborów to jedyna w województwie śląskim jaskinia udostępniona do zwiedzania z przewodnikiem.
Co wyróżnia Pustynię Błędowską?
To największy w Polsce obszar lotnych piasków o powierzchni około 33 km2, przez który płynie Biała Przemsza i który jest objęty ochroną Natura 2000.
Gdzie na Śląsku można się wykąpać i odpocząć nad piaszczystą plażą?
Zalew Sosina w Jaworznie oferuje dwie piaszczyste plaże, strzeżone kąpielisko oraz asfaltową ścieżkę idealną dla rodzin i rowerzystów.
Co to są „Polskie Malediwy” i czy można tam pływać?
„Polskie Malediwy” to Park Gródek – przejrzyste jezioro w dawnym kamieniołomie z drewnianymi pomostami, gdzie kąpiel jest jednak zabroniona.
Jakie podziemne atrakcje UNESCO znajdują się w regionie?
Zabytkowa Kopalnia Srebra i Sztolnia Czarnego Pstrąga to obiekty UNESCO z podziemnymi trasami i łodziowymi przeprawami.
Co warto zobaczyć w centrum aglomeracji śląskiej?
Warto odwiedzić Park Śląski z ogrodem japońskim i Legendią oraz katowicki Nikiszowiec i Giszowiec za ich unikalną architekturę i klimatyczne kawiarnie.
Gdzie pojechać na południe regionu na spokojny spacer i spotkanie z przyrodą?
Pszczyna z zamkiem i rozległym parkiem oferuje muzeum, aleję spacerową i Zagrodę Żubrów, idealne na niedzielny wypad.
Co zwiedzić w Strefie Kultury w Katowicach?
Muzeum Śląskie, Spodek i NOSPR oraz zielone tarasy MCK pokazują przemianę centrum i dobrą ofertę kulturalną.