EIP – co to za pociąg i jakie oferuje udogodnienia?

Express InterCity Premium to najwyższa kategoria pociągów PKP Intercity, obsługiwana przez składy Pendolino osiągające punktowo prędkość 200 km/h. Wyróżnia ją obowiązkowa rezerwacja miejsc, system stabilizacji przechyłowej nadwozia oraz klimatyzowane wagony z darmowym Wi-Fi. Poznaj szczegóły dotyczące tras i wyposażenia tych składów.

Czym jest kategoria Express InterCity Premium?

Od 14 grudnia 2014 roku w hierarchii pociągów dalekobieżnych funkcjonuje kategoria Express InterCity Premium (EIP). Jej utworzenie było podyktowane chęcią wyraźnego odróżnienia składów obsługiwanych przez jednostki ED250 od pozostałych połączeń ekspresowych. W momencie startu zastąpiły one wcześniejsze połączenia EIC na kluczowych trasach, choć w odróżnieniu od poprzedników nie przejęły ich tradycyjnych nazw własnych, a jedynie numery identyfikacyjne.

Obecnie EIP jest synonimem najwyższego standardu podróży w ofercie przewoźnika. Wagony tych pociągów zostały zaprojektowane z myślą o zapewnieniu komfortu przy prędkościach dochodzących do 200 km/h, co czyni je unikalnym środkiem transportu na tle innych składów w Polsce.

Parametry techniczne i tabor

Trzon floty stanowi 20 elektrycznych zespołów trakcyjnych ED250 Pendolino, wyprodukowanych przez koncern Alstom Transport. Umowa na ich dostawę, opiewająca na kwotę 665 milionów euro, objęła również budowę zaplecza technicznego oraz długoterminowe utrzymanie techniczne przez okres do 17 lat. Każdy skład składa się z 7 członów, które łącznie oferują 402 miejsca siedzące.

Rozkład miejsc przedstawia się następująco: 341 z nich ulokowano w klasie 2, a 45 w klasie 1. Dodatkowo przewidziano 2 miejsca dla osób z niepełnosprawnościami oraz 14 miejsc w strefie barowej. Wszystkie wagony są w pełni klimatyzowane i umożliwiają przewóz rowerów.

Konstrukcyjna prędkość maksymalna jednostek ED250 wynosi 250 km/h, jednak w regularnej eksploatacji z pasażerami w Polsce nie przekracza się 200 km/h z powodu ograniczeń infrastrukturalnych.

System stabilizacji przechyłowej

Jednym z elementów technicznych, który bezpośrednio wpływa na komfort jazdy, jest system stabilizacji przechyłowej nadwozia. Jego zadaniem jest aktywne ograniczanie kołysania się składu podczas pokonywania łuków. Dzięki niemu podróż na krętych odcinkach tras staje się płynniejsza, a zmęczenie pasażerów – mniejsze. To rozwiązanie jest szczególnie odczuwalne przy prędkościach przekraczających 160 km/h.

Odcinki dostosowane do dużej prędkości

Prędkość rzędu 200 km/h jest obecnie rozwijana na modernizowanych fragmentach Centralnej Magistrali Kolejowej (CMK) oraz na odcinkach linii kolejowej nr 9. Na CMK odcinek z dopuszczoną taką prędkością liczy około 140 kilometrów, natomiast na trasie w kierunku Trójmiasta wyznaczono 113 kilometrów, na których pociągi mogą osiągać 200 km/h, a na dalszych 47 km poruszają się w przedziale 170–190 km/h.

W dniu inauguracji kategorii EIP podwyższoną prędkość wprowadzono początkowo na 76-kilometrowym fragmencie szlaku Olszamowice – Zawiercie. W kolejnych latach, po zakończeniu prac modernizacyjnych na stacjach takich jak Olszamowice i Włoszczowa Północ, długość odcinków z prędkością 200 km/h stopniowo rozszerzano, aż do obecnego stanu.

Jakie udogodnienia oferuje Pendolino?

Podróż w kategorii EIP wykracza poza standardowy przejazd koleją. W cenę biletu wliczony jest darmowy poczęstunek, który w klasie 1 serwowany jest bezpośrednio do fotela. Na pokładzie funkcjonuje także strefa barowa, gdzie można nabyć dodatkowe przekąski i napoje.

W 2016 roku na stałe wprowadzono do składów strefę ciszy – jest to wydzielona przestrzeń, w której obowiązuje zakaz prowadzenia rozmów telefonicznych i słuchania muzyki bez słuchawek. Ma ona sprzyjać pracy lub odpoczynkowi w trakcie podróży. Przez cały czas przejazdu dostępne jest również bezprzewodowe łącze internetowe Wi-Fi.

Trasy i relacje pociągów EIP

Sieć połączeń od 2014 roku była wielokrotnie rozszerzana. Obecnie składy EIP łączą Warszawę z głównymi aglomeracjami w Polsce, zapewniając przy tym najkrótsze czasy przejazdu między największymi miastami. Poniższa tabela przedstawia zestawienie kluczowych relacji oraz wybranych postojów.

Gdzie jeszcze dociera EIP?

Poza głównymi korytarzami, pociągi tej kategorii docierają również do miejscowości wypoczynkowych i mniejszych ośrodków dzięki wydłużaniu tras. Od 2016 roku jedna z relacji prowadzi nad morze – do Kołobrzegu, z dodatkowymi postojami w Lęborku, Słupsku i Koszalinie. Inna obejmuje kierunek południowy do Bielska-Białej, gdzie pociąg zatrzymuje się między innymi w Tychach, Pszczynie i Czechowicach-Dziedzicach.

Z kolei na Górnym Śląsku część składów kończy bieg w Gliwicach, obsługując po drodze Zabrze. W historii siatki połączeń pojawiały się również takie kierunki jak Jelenia Góra (z postojem w Wałbrzychu Miasto), które jednak mogły być czasowo wstrzymywane lub modyfikowane w kolejnych rocznikach rozkładu jazdy.

Zasady przewozu i rekompensaty

W pociągach EIP rezerwacja miejsca jest ściśle obowiązkowa. Przy zakupie biletu pasażer automatycznie otrzymuje przypisane konkretne miejsce – nie ma możliwości podróży bez gwarancji siedzenia.

Kategoria EIP, jako pociąg dalekobieżny, podlega pod unijne przepisy dotyczące praw pasażerów. Zgodnie z art. 19 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/782, w przypadku opóźnienia przyjazdu do stacji docelowej pasażerowi przysługuje zryczałtowana rekompensata. Jej wartość uzależniona jest od przekroczenia progu 60 minut.

Opóźnienie wynoszące od 60 do 119 minut uprawnia do otrzymania 25% ceny biletu jednorazowego, natomiast przy spóźnieniu wynoszącym 120 minut lub więcej pasażer ma prawo do 50% wartości biletu.

Wypłata następuje domyślnie w formie bonu na kolejne zakupy, jednak jeśli podróżny wyraźnie o to zawnioskuje, przewoźnik ma obowiązek przekazać środki w formie pieniężnej. Wniosek składa się przez internet, listownie lub w kasie biletowej. Przewoźnik może odmówić wypłaty, jeśli wykaże, że przyczyną opóźnienia były nadzwyczajne okoliczności niezwiązane z ruchem kolei, wina podróżnego lub zachowanie osoby trzeciej.

W przeciwieństwie do pociągów regionalnych, które na mocy art. 3a ustawy o transporcie kolejowym zostały bezterminowo wyłączone ze stosowania tych rekompensat, dla EIP prawo to obowiązuje w pełnym zakresie. Co więcej, uzyskanie rekompensaty unijnej nie zamyka drogi do dochodzenia odszkodowania na podstawie art. 62 ust. 2 ustawy – Prawo przewozowe, jeśli pasażer udokumentuje rzeczywistą stratę materialną wynikłą z opóźnienia.