Ile pięter ma Pałac Kultury i Nauki?

Pałac Kultury i Nauki ma 46 kondygnacji, w tym dwie podziemne. Ta monumentalna budowla, wraz ze wspornikiem antenowym na iglicy, osiąga 237 metrów całkowitej wysokości. Poniżej przeczytasz więcej o genezie, architekturze i zaskakujących szczegółach dotyczących warszawskiego drapacza chmur.

Jak powstał symbol socrealizmu w sercu stolicy?

Inicjatywa budowy wyszła bezpośrednio od Józefa Stalina, a oficjalną umowę między rządami PRL i ZSRR podpisano 5 kwietnia 1952 roku. Gmach miał być „darem narodu radzieckiego dla narodu polskiego”, w rzeczywistości stanowił manifest politycznej dominacji. Projekt opracował moskiewski zespół pod kierunkiem Lwa Rudniewa, twórcy Uniwersytetu Moskiewskiego. Architekci, aby nadać bryle lokalny charakter, odbyli podróż po miastach takich jak Kraków, Zamość czy Kazimierz Dolny. W efekcie w socrealistycznym wieżowcu pojawiły się attyki przywodzące na myśl polski renesans.

Prace ruszyły 2 maja 1952 roku, choć symboliczny start ogłoszono dzień wcześniej. Przygotowanie terenu wymagało zburzenia około 80 ocalałych z wojny kamienic oraz zlikwidowania sześciu odcinków ulic – między innymi Chmielnej, Złotej i Wielkiej. Na placu budowy pracowało łącznie do 7500 robotników, w tym 3500 przysłanych ze Związku Radzieckiego, których zakwaterowano na specjalnie wzniesionym osiedlu Przyjaźń na Jelonkach. Prace prowadzono w tempie, które oficjalnie określano jako stachanowskie, a całkowity czas wznoszenia wyniósł 1175 dni.

Do budowy gmachu zużyto 40 milionów cegieł i 26 tysięcy ton stali, a jego całkowita kubatura sięga 817 tysięcy metrów sześciennych.

Ostateczne przekazanie obiektu stronie polskiej nastąpiło 21 lipca 1955 roku o godzinie 16. Następnego dnia, w święto państwowe, budowlę udostępniono mieszkańcom. Przez pierwszy rok nosiła imię Józefa Stalina – napis na fasadzie usunięto później, podczas odwilży gomułkowskiej.

Co kryje się we wnętrzu Pałacu Kultury i Nauki?

Budynek od początku pełnił wiele funkcji i do dziś pozostaje jednym z największych kompleksów kulturalnych w kraju. W 3288 pomieszczeniach mieszczą się teatry, kina, muzea, siedziby instytucji naukowych oraz biura. Ta mnogość sprawia, że przechadzając się korytarzami, można natknąć się na zupełnie różne światy – od reprezentacyjnych sal po zakamarki znane jedynie stałym bywalcom.

Sala Kongresowa – serce wydarzeń kulturalnych

Sala Kongresowa przez dziesięciolecia gościła największe gwiazdy światowego formatu. W 1967 roku zagrał tu zespół The Rolling Stones, a na jej deskach występowali także Marlena Dietrich, Leonard Cohen czy Bruce Springsteen. Amfiteatralna widownia mieści prawie 3000 widzów. Niestety, od 2014 roku przestrzeń pozostaje wyłączona z użytkowania z powodu trwającego remontu.

Taras widokowy – panorama miasta z 30. piętra

Najchętniej odwiedzany punkt PKiN znajduje się na wysokości 114 metrów, na XXX kondygnacji. Wjazd windą trwa zaledwie 19 sekund. Z przestronnego tarasu rozpościera się widok na wszystkie strony miasta – przy dobrej pogodzie można dostrzec nawet odległe dzielnice i tereny poza granicami Warszawy. Na tym samym poziomie działa kawiarnia oraz tak zwana Sala Gotycka z gwiaździstym sklepieniem. Bilet normalny kosztuje 25 złotych, a ulgowy 20 złotych. Obiekt jest dostępny codziennie, a w sezonie letnim organizowane są także nocne wejścia do północy.

Oprócz wymienionych atrakcji w gmachu działają między innymi: Kinoteka, Muzeum Techniki i Życia Codziennego, Muzeum Ewolucji PAN, Pałac Młodzieży z basenem oraz Collegium Civitas. Nie brakuje również restauracji i powierzchni wystawowych.

Kontrowersje i ochrona zabytkowa – pomnik czy relikt?

Od dnia otwarcia budowla dzieliła opinię publiczną. Dla jednych była nowoczesnym centrum kultury, dla innych – symbolem sowieckiej dominacji. Ten spór przybiera na sile przy okazji kolejnych rocznic i decyzji urzędowych.

Spór o wpis do rejestru zabytków

W 2007 roku wojewódzki konserwator zabytków wpisał PKiN do rejestru, obejmując ochroną nie tylko bryłę, ale i wystrój wnętrz. Decyzja spotkała się ze sprzeciwem części środowisk – do prezydenta RP wystosowano list otwarty podpisany między innymi przez Jana Pietrzaka i ks. Tadeusza Isakowicza-Zaleskiego, argumentując, że jest to symbol zniewolenia. Z drugiej strony historycy sztuki podkreślali wyjątkową klasę rzemieślniczą detali, brak analogicznie zachowanych wnętrz z lat 50. i wartości dokumentacyjne socrealizmu. Ostatecznie wpis utrzymano, uznając budynek za jeden z najważniejszych przykładów tego nurtu w kraju.

Plany rozbiórki i propozycje przekształcenia

Przez lata pojawiały się różnorodne pomysły na ponowne zagospodarowanie miejsca. Były spekulacje o zasłonięciu go wyższymi wieżowcami, utworzeniu w jego murach Muzeum Komunizmu „Socland”, a niektórzy politycy, jak Radosław Sikorski, proponowali nawet wykopanie w tym miejscu stawu. Współcześnie żaden z tych postulatów nie został zrealizowany – budynek pozostaje własnością miasta i codziennie tętni życiem.

Nieoczywiste historie i ciekawostki z życia wieżowca

W podziemiach, na kondygnacji minus drugiej, od samego początku mieszkają koty. Ich liczba zmieniała się na przestrzeni lat – w 2015 roku opiekunowie doliczyli się jedenastu stałych lokatorów. Zwierzęta te stały się częścią pałacowej legendy już w 1969 roku, kiedy podczas występu Juliette Gréco jeden z nich przeszedł niespiesznie przez scenę.

Wysoko nad miastem, na 43. piętrze, gniazduje para sokołów wędrownych. Od 2009 roku można obserwować ich życie dzięki kamerom zainstalowanym przez Stowarzyszenie na Rzecz Dzikich Zwierząt „Sokół”.

Z budowlą wiąże się też kilka makabrycznych zdarzeń. Na początku 1956 roku z tarasu widokowego skoczył francuski turysta, co rozpoczęło serię siedmiu samobójczych skoków. Po nich zdecydowano o założeniu charakterystycznych krat, które widoczne są do dziś. Na niższym poziomie, na dachu Teatru Studio, od 2015 roku funkcjonuje pasieka miejska.

Potoczna nazwa „Pekin”, wywodząca się od skrótu PKiN, przyjęła się błyskawicznie. Utarł się także dowcip, że najpiękniejszy widok na Warszawę jest właśnie z tarasu, ponieważ z tego miejsca nie widać samego pałacu. Do administracji trafiały też nietypowe listy – według jednej z anegdot pewna kobieta domagała się usunięcia iglicy, twierdząc, że wywołuje u niej erotyczne sny.

W sylwestrową noc z 2000 na 2001 rok uruchomiono Zegar Milenijny, umieszczony na wysokości około 165 metrów. Każda z czterech tarcz ma średnicę 6 metrów, co czyni go jednym z największych czasomierzy wieżowych w Europie. Na wszystkich widnieje syrenka warszawska.

Dane techniczne i liczby związane z PKiN

Poniższe zestawienie uwzględnia wybrane parametry wieżowca, które często powtarzane są w opracowaniach.

Iglica pierwotnie mierzyła 230,68 metra, a w momencie oddania gmachu był on drugą co do wysokości budowlą w Europie. Dopiero w 2021 roku nowo powstały Varso Tower sięgnął 310 metrów i odebrał mu palmę pierwszeństwa wśród polskich wieżowców.